شد : پس در چيست ؟ گفت : سخاوت به اعتقاد من در خون دادنهاست . محاسبى گويد : بخشندگى در دين اين است كه جانت را ببخشى و در راه خدا فدا سازى و دلت با بخشيدن خون و ريختن آن در راه خدا سخىّ باشد و اين كار را با ميل انجام دهى و قصد پاداش دنيوى و اخروى نداشته باشى ، اگر چه به پاداش هم نيازمندى ولى با ترك گزينش چيزى در برابر خدا بر گمانت كمال سخاوت غالب تا مولايت همان خدايى باشد كه نسبت به تو كارى انجام دهد كه اگر تو براى خود انتخاب كنى خوب نباشد . شرح درمان بخل ( 1 ) بايد دانست كه دوستى مال موجب بخل مىشود و دوستى مال دو عامل دارد : عامل اوّل تمايلاتى است كه جز با مال به آنها نتوان رسيد ، به همراه آرزوى دراز . اگر انسان بداند كه يك روز بعد مىميرد ، بسا كه به مالش بخل نورزد ، چون مقدارى كه در يك روز يا يك ماه يا يك سال به آن نياز دارد نزديك است ؛ و اگر آرزوى دراز ندارد ولى فرزندانى دارد ، آنان جانشين آرزوى دراز مىشوند ، زيرا ماندن آنها را مانند ماندن خود فرض مىكند و براى آنها مال نگاه مىدارد ؛ از اين رو پيامبر ( ص ) فرمود : « فرزند ، آدمى را به بخل ، ترس و نادانى فرامىخواند » « 135 » و هرگاه ترس نادارى و اعتماد نداشتن به رسيدن روزى هم به آن اضافه شود ناگزير بخل قوّت مىگيرد . 2 - عامل دوّم اين است كه عين مال را دوست دارد . ممكن است در ميان مردم كسى يافت شود كه مالش بر حسب عرف و عادت براى مخارج بقيّهء عمرش كافى است و صدها برابر آن نيز دارد ، پير و بدون فرزند هم هست ولى به خود اجازه نمىدهد كه زكات بپردازد و در هنگام بيمارى خود را درمان كند ، بلكه دوست و عاشق پول است و

--> ( 135 ) اين حديث را ابو يعلى از حديث ابو سعيد به سندى ضعيف روايت كرده چنان كه در جامع الصغير آمده است .